1. Ogólne dane o wpływie korespondencji

   W Biurze Listów i Skarg w kwietniu 2005 roku zarejestrowano 6359 pism, z czego 5492 (86,3 %) było adresowanych do Marszałka Sejmu i 137 (2,2 %) do komisji sejmowych. Pozostałych 730 pism (11,5 %) było zaadresowanych do Sejmu, Kancelarii Sejmu i jej komórek organizacyjnych.

   Za pośrednictwem poczty elektronicznej przysłano 597 listów (9,4 %).

   Od początku IV kadencji Sejmu w Biurze Listów i Skarg zarejestrowano 202 795 pism, w tym 16 476 (8,1 %) nadesłanych pocztą elektroniczną.

   W dalszym ciągu przeważa korespondencja zorganizowana, w formie protestów, przeciwko senackiemu projektowi ustawy o rejestrowanych związkach między osobami tej samej płci (druk 3664).

2. W kwietniu, korespondenci, zwłaszcza w listach nadsyłanych pocztą elektroniczną, najczęściej nawiązywali do śmierci Papieża Jana Pawła II. Poza listami wyrażającymi kondolencje, znaczna ich część zawierała krytyczne uwagi pod adresem posłów i senatorów w związku z ich udziałem w pogrzebie Papieża. W oparciu o doniesienia medialne, internauci:

   • wyrażali opinie, że posłowie i senatorowie powinni pojechać do Watykanu na własny koszt,

   • skrytykowali stawianie przez parlamentarzystów żądań przyznania im dogodnego miejsca podczas uroczystości pogrzebowych,

   • odczytali udział parlamentarzystów w pogrzebie Papieża za element prowadzonej przez nich kampanii wyborczej, a nie za osobistą potrzebę oddania hołdu Zmarłemu.

   Pozostałą część korespondencji związanej z żałobą po Papieżu stanowiły wnioski osób indywidualnych o:

   • uznanie przez Sejm dnia pogrzebu Jana Pawła II dniem wolnym od pracy,

   • ustanowienie dnia 2 kwietnia "Dniem Żałoby Narodowej",

   • ustanowienie dnia 16 października świętem narodowym, "Dniem Jana Pawła II".

   Pojedyncze osoby protestowały zarówno przeciwko zbyt krótkiej żałobie narodowej (krótszej, niż w Watykanie), jak i przeciwko zbyt długiej żałobie w środkach masowego przekazu.

3. Zaobserwowano zwiększenie ilości listów dotyczących sytuacji w oświacie. Najczęściej autorami wystąpień były organy samorządu terytorialnego, które krytykowały tryb wprowadzenia nowelizacji ustawy o systemie oświaty, dotyczącej pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów. Wprowadzone 1 stycznia 2005 roku zmiany w ustawie o systemie oświaty, wprowadzone ustawą z dnia 16 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 281, poz. 2781), powierzyły samorządom udzielanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym (stypendia szkolne i zasiłki szkolne). Samorządowcy w wystąpieniach do Sejmu krytykowali:

   • zbyt krótki termin wprowadzenia w życie przepisów (ustawa przyjęta 16 grudnia 2004, ogłoszona 29 grudnia, obowiązująca od 1 stycznia 2005 roku) i nałożenie obowiązku na samorząd w czasie, gdy w większości gmin kończyły się prace nad budżetem na 2005 rok, wskutek czego pojawił się problem braku wydzielonych środków na obsługę administracyjną stypendiów;

   • sprzeczne ze sobą przepisy, dotyczące pierwszego okresu wypłaty stypendium i terminu składania wniosków;

   • brak odpowiednich środków finansowych na realizację zadania w terminie (przepisy wykonawcze przewidują przekazanie gminom dotacji celowej do 31 marca);

   • naruszenie zasady samorządności poprzez zakazanie ośrodkom pomocy społecznej wypłaty stypendiów socjalnych.

   W apelu o zmianę prawa oświatowego - wójtowie, burmistrzowie, prezydenci -reprezentujący jednostki samorządu terytorialnego prowadzące placówki oświatowe, postulowali m.in. określenie jasnych standardów nauczania i wymagań wobec szkół i nauczycieli, pozbawienie kuratorów oświaty prawa veta przy przekształceniach szkół samorządowych i decyzjach kadrowych, zwiększenie w ramach tygodniowego czasu pracy ilości godzin dydaktycznych, zwiększenie roli rodziców w zarządzaniu szkołami. Poparli postulat Rzecznika Praw Obywatelskich powołania apolitycznej Rady Edukacji Narodowej z udziałem samorządowców.

   W indywidualnych listach poruszano problem likwidacji ulgi podatkowej dotyczącej możliwości odliczania kosztów związanych z samokształceniem i nauką.

4. Organy samorządu terytorialnego systematycznie nadsyłają uchwały rad gmin, w których wnioskują o zmianę Ordynacji wyborczej do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej oraz Ordynacji wyborczej do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw w ten sposób, aby w każdym przypadku uzupełniać wakujące mandaty w drodze objęcia ich przez kolejne osoby z listy osób, które uzyskały największą ilość głosów w wyborach przeprowadzonych na początku kadencji, a nie, jak dotychczas, przez wybory uzupełniające. Jednocześnie część nadawców uznała, że obowiązujący system wyborczy, zmuszający obywateli do głosowania na listy partyjne "odbiera faktycznie prawo kandydowania do Sejmu pojedynczym obywatelom, a wzmacnia pozycję partyjnych kierownictw." Z tego powodu, samorządowcy opowiadają się za jednomadatowymi okręgami wyborczymi, wyrażając jednocześnie poparcie dla idei ogólnonarodowego referendum w sprawie.

5. Również przedstawiciele samorządu terytorialnego skrytykowali obecne uregulowania prawne dotyczące promocji zatrudnienia, zawarte w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001). Zdaniem korespondentów, uregulowania ustawowe nie przystają do realiów na obszarach wiejskich, gdzie samorząd gminny często jest jedynym pracodawcą. Odebranie samorządom gminnym możliwości organizowania robót publicznych pozbawi mieszkańców jakichkolwiek dochodów. Ustawa wyklucza z kręgu osób bezrobotnych, mogących otrzymać pomoc, pozostające w rejestrach Powiatowego Urzędu Pracy ponad 24 miesiące. "Dla tej grupy osób pomoc miała być uregulowana w ustawie o zatrudnieniu socjalnym (Dz. U. Nr 122, poz. 1143), jednak brak własnych środków finansowych ogranicza możliwości tworzenia przez samorządy kosztownych Centrów Integracji Społecznej i skutecznie uniemożliwia pomoc bezrobotnym, zagrożonym wykluczeniem społecznym." Przyjęte rozwiązania uznano za nieprzystające do realiów Polski, bo wzorowane na zachodnioeuropejskich, gdzie stopa bezrobocia wynosi kilka procent, a gospodarki są bardziej rozwinięte.

6. Co miesiąc, w korespondencji kierowanej do Sejmu, znajduje się grupa listów, których autorzy wyrażają swoje zdanie na temat sytuacji panującej w służbie zdrowia. Najczęściej krytykowany jest brak dostępu do lekarzy specjalistów, konieczność opłat za tzw. wizyty prywatne na terenie przychodni czy szpitala, pomimo opłacanej składki na ubezpieczenie; nieformalne preferencje przy ustalaniu terminów na badania wysokospecjalistyczne; kłopoty w uzyskaniu szybkiej pomocy lekarskiej; brak pieniędzy na leczenie i lekarstwa.

7. Do Marszałka Sejmu wniesiono petycję, podpisaną przez 255 700 osób, o zaostrzenie kar m.in. dla młodocianych przestępców, sprawców brutalnych przestępstw.

8. W listach odnoszących się do Sejmu i posłów w dalszym ciągu pojawia się sprawa rozliczania dokumentacji kosztów paliwa i telefonów. Odnotowano słowa krytyki przeciwko formie protestu posła Zbigniewa Nowaka na sali sejmowej i żądano podjęcia odpowiednich działań w celu wprowadzenia "zakazu wykorzystywania przez posłów - Sejmu i telewizji - do realizacji swoich prywatnych pomysłów i celów w czasie trwania transmisji obrad."

9. W załączeniu przedstawiono porównawcze dane statystyczne o korespondencji nadesłanej do Sejmu i jego organów w kwietniu 2005 r.

Opracowała:
Bożena Wyszyńska
główny specjalista

Akceptował:
Włodzimierz Zając
p.o. dyrektora
Biura Listów i Skarg