1. Ogólne dane o wpływie korespondencji
   

   W Biurze Listów i Skarg zarejestrowano we wrześniu 1 383 pisma, z czego 460 (33,3%) skierowanych było do Marszałka Sejmu, a 129 (9,3%) - do komisji sejmowych. Pozostałe pisma - 794 (57,4%) - adresowane były do Sejmu, Kancelarii Sejmu i jej komórek organizacyjnych.

   Z internetu, jako środka przekazywania korespondencji do Sejmu, skorzystało we wrześniu 352 (25,4%) nadawców.

   Od początku IV kadencji Sejmu Biuro Listów i Skarg zarejestrowało 35 000 pism, w tym 6 508 (18,6%) nadesłanych drogą elektroniczną.

2. Najczęściej poruszane przez korespondentów tematy (32,4%) dotyczyły polityki podatkowej rządu, a konkretnie rządowych projektów zmian w ustawach:
   • podatku dochodowym od osób fizycznych - sprzeciw korespondentów - przedstawicieli organizacji pozarządowych - wzbudził zapis ograniczający możliwość odliczania od podstawy opodatkowania darowizn przekazywanych przez osoby fizyczne wyłącznie do darowizn na rzecz organizacji pożytku publicznego, z jednoczesnym limitem odpisu do wartości 350 zł na rok. Zdaniem korespondentów, zapis taki doprowadzi do znacznego pogorszenia sytuacji finansowej wielu organizacji pozarządowych, co najbardziej dotkliwie odczują te osoby i rodziny, którym organizacje te świadczą konkretną pomoc. "Jest wielce prawdopodobne, że rozwiązanie to przyczyni się do zamknięcia wielu lokalnych organizacji, których działalność opierała się w dużej mierze na hojności indywidualnych i korporacyjnych darczyńców." - napisało Forum Darczyńców w Polsce. Wszyscy korespondenci postulowali odstąpienie od propozycji zasady kwotowej i przywrócenie zasady procentowej, zgodnie z którą podatnicy mogliby odpisywać od podstawy opodatkowania wartość darowizny na rzecz organizacji pozarządowych prowadzących działania pożytku publicznego do wysokości nie przekraczającej 15% dochodu;
     
     
   • podatku dochodowym od osób prawnych - najwięcej zastrzeżeń i protestów wzbudziły te fragmenty projektu ustawy, które dotyczyły:
     
     
     • likwidacji zwolnienia od podatku dochodowego z tytułu prowadzenia szkół - korespondenci - rektorzy szkół wyższych, dyrektorzy i rodzice uczniów szkół niepublicznych, przedstawiciele stowarzyszeń oświatowych - wyrażali przekonanie o negatywnych skutkach projektowanych zmian, takich jak: podniesienie opłat za usługi, zmniejszenie pomocy dla uczniów z niezamożnych rodzin, ograniczenie możliwości inwestowania w wyposażenie i bazę lokalową szkół i placówek oświatowych. Społeczne Towarzystwo Oświatowe zorganizowało akcję protestacyjną, w efekcie której wpłynęły 24 Listy otwarte do posłów na Sejm RP, podpisane przez 1820 osób - dyrektorów, nauczycieli i rodziców uczniów szkół społecznych. Przeciwko projektowi likwidacji zwolnień podatkowych protestowały również organizacje zajmujące się kształceniem i oświatą dorosłych (np. Związek Zakładów Doskonalenia Zawodowego, Związek Rzemiosła Polskiego, Towarzystwo Wiedzy Powszechnej, Towarzystwo Uniwersytetów Ludowych). "Nowe propozycje podatkowe rządu godzą w zapał i zaangażowanie setek tysięcy działaczy społecznych, wspomagających polską oświatę w dziedzinie kształcenia, dokształcania i doskonalenia zawodowego obywateli. Nie można oświaty porównać i utożsamiać z czystym biznesem, spółkami prawa handlowego." - napisał przewodniczący Porozumienia Organizacji Oświaty Dorosłych,
       
       
     • ograniczenia zwolnienia od podatku dochodowego, przysługującego dotychczas wszystkim organizacjom realizującym cele określone w ustawie, wyłącznie do dochodów organizacji kościelnych i organizacji pożytku publicznego - przedstawiciele organizacji pozarządowych zwracali uwagę na fakt, że instytucja organizacji pożytku publicznego jest nową w polskim systemie prawnym, nie istnieją jeszcze odpowiednie akty wykonawcze i procedury uzyskiwania takiego statusu, co w praktyce oznacza, że od 1 stycznia 2004 r. wszystkie organizacje pozarządowe będą musiały płacić podatek dochodowy także od środków finansowych przeznaczonych na ważne cele społeczne. Przypominano również, że uchwalona w bieżącym roku ustawa o działalności pożytku publicznego i wolontariacie zdefiniowała pożytek publiczny przedmiotowo, a nie podmiotowo i jest oparta na zasadzie równego podatkowego traktowania organizacji pozarządowych - bez względu na to, czy uzyskają specjalny status, czy nie. Przekonywano również, że dla mniejszych organizacji projekt rządowy będzie oznaczał znaczne zwiększenie obowiązków czysto formalnych, których nie będzie miał kto wykonać - ponad połowa organizacji opiera się wyłącznie na pracy społecznej ich członków,
       
       
     • likwidacji zwolnień od podatku dochodowego podatników prowadzących działalność polegającą na gospodarowaniu zasobami mieszkaniowymi - korespondenci - spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe - wyjaśniali, że ich dochody (z wynajmu lokali użytkowych i powierzchni pod reklamy) są przeznaczane na pokrywanie bieżących wydatków związanych z eksploatacją nieruchomości oraz remontami i modernizacją mieszkań w zakresie obciążającym członków spółdzielni i wspólnot, czyli faktycznie na zmniejszenie ich obciążeń finansowych. Likwidacja zwolnienia podatkowego pociągnie za sobą, ich zdaniem, albo ograniczenie wymienionych wydatków albo podwyższenie opłat za użytkowanie mieszkań;
     
     
     
   • podatku od towarów i usług - najwięcej protestów wywołał projekt podwyższenia stawki VAT z 7% na 22% na usługi internetowe. Oburzeni internauci pisali: - "Mamy tu do czynienia z tą samą wysłużoną śpiewką - "dostosowujemy się do wymagań Unii Europejskiej", tylko że każdy z nas wie doskonale, że w Polsce usługi internetowe są średnio o 60% droższe aniżeli w krajach UE.", - "Czy dostęp do internetu na poziomie Albanii jest celem tego rządu?", - "W Ameryce internet nie jest w ogóle opodatkowany. Pomyślcie trochę zanim sięgniecie ludziom do kieszeni.".
   
   
   
3. Problemy związane z bezrobociem są w korespondencji do Sejmu stale obecne. We wrześniu różne jego aspekty były tematem wypowiedzi:
   
   
   • komisji zakładowych NSZZ "Solidarność", apelujących do Sejmu o jak najszybsze rozpatrzenie obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej Związku (obywatelski projekt ustawy o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu) na rzecz przywrócenia zasiłków przedemerytalnych i świadczeń przedemerytalnych według stanu obowiązującego do dnia 31 grudnia 2001 r.;
     
     
   • regionalnych stowarzyszeń bezrobotnych, postulujących:
     
     
     • wprowadzenie czasowego (2-3 lata) zakazu zatrudniania osób posiadających już źródła utrzymania, np. emerytów,
       
       
     • obniżenie wieku emerytalnego do czasu znacznego zmniejszenia rozmiaru bezrobocia,
       
       
     • wprowadzenie możliwości zwolnienia pracodawców z niektórych obciążeń płacowych, np. z Funduszu Pracy pod warunkiem zatrudniania bezrobotnych o długim stażu bezrobocia,
       
       
     • wprowadzenie płatnego minimum socjalnego dla rodzin nie posiadających żadnych dochodów;
     
     
     
   • bezrobotnych, głównie młodych, wykształconych osób, opisujących swoje bezowocne starania o pracę i kontakty z urzędami pracy. Młodzi ludzie bardzo krytycznie oceniali:
     
     
     • rządowe programy przeciwdziałania bezrobociu, które albo są nietrafione, albo na ich realizację brakuje środków finansowych, jak np. na program Pierwsza Praca
       
       
     • pracę urzędów pracy, sprowadzającą się, według nich, do pracy papierkowej, tj. np. rejestrowanie bezrobotnych: - "(...) w Szczecinie został wybudowany kosztem 12 mln zł gmach Urzędu Pracy i to chyba tylko po to, aby bezrobotnym zagrać na nerwach, bo po niedługim czasie okazało się, że nie ma pieniędzy na wypłatę zasiłków, staże i różnego rodzaju szkolenia. Urzędnicy są tylko od rejestrowania bezrobotnych i jak w komunistycznym sklepie informowania o brakach." (bezrobotny ze Szczecina),
       
       
     • możliwość znalezienia pracy w sytuacji szerzącej się korupcji i nepotyzmu: - "Nie wiem po co moi rodzice wypruwali się dla mnie, abym skończył dobre studia, skoro i tak nie mam pracy. Jestem zarejestrowany w urzędzie pracy, a zasada jest taka - nie masz pleców, nie masz pracy. Co innego, gdybym miał ojca radnego, czy jeszcze wyżej postawionego, pewnie praca byłaby od zaraz, albo by jakiś etat na poczekaniu utworzyli. Tak jest np. w moim mieście." (bezrobotny informatyk z Włocławka).
   
   
   
4. Z pozostałych tematów, największe emocje i krytyczne oceny wywołał pomysł przewodniczącej Niemieckiego Związku Wypędzonych, Eriki Steinbach dotyczący stworzenia Centrum przeciwko Wypędzeniom w Berlinie. Zamysł przedstawienia i uwypuklenia cierpień ludności niemieckiej jest, zdaniem korespondentów, środkiem prowadzącym do rewizji historii w duchu nieprawdy, fałszu i krzywdy. Do najczęściej wysuwanych przez korespondentów argumentów przeciwko koncepcji pani Steinbach należały następujące stwierdzenia:
   
   
   • Związek Wypędzonych i pani Steinbach przedstawiają "wypędzonych" Niemców przede wszystkim jako ofiary drugiej wojny światowej, zapominając kto tę wojnę wywołał, kto był napastnikiem, a kto napadniętym i ofiarą, kto wymordował miliony ludzi, stworzył obozy koncentracyjne, zniszczył miasta, dorobek całych pokoleń, obrabował muzea itd.,
     
     
   • To Niemcom "zawdzięczamy" (pakt Ribbentrop-Mołotow i rozpoczęcie wojny) masowe deportacje Polaków w głąb ZSRR, Konferencję Jałtańską i jej krzywdzące decyzje (przesiedlenie 1,5 miliona Polaków, dostanie się Polski pod wpływy ZSRR),
     
     
   • Niemcy nie byli wypędzeni - część uciekła do Niemiec w obawie przed nadciągającą ze wschodu armią radziecką, część przesiedliła się w wyniku postanowień Konferencji Poczdamskiej. "(...) to Niemcy pierwsi już w 1939 roku dokonywali wypędzeń Polaków z Wielkopolski, Pomorza, Kujaw, części województwa łódzkiego, aby zapewnić tzw. przestrzeń życiową swoim "nadludziom". Natomiast przesiedlanie Niemców po wojnie następowało na podstawie postanowień międzynarodowych traktatów. Mogli wówczas zabrać swój majątek ruchomy, byli uprzedzani o terminie wyjazdu, podczas gdy Polacy musieli opuszczać swoje domostwa w przeciągu 30 minut, bez żadnego zawiadomienia." (fragment oświadczenia Rady Odrodzenia Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół" w Krakowie),
     
     
   • Polacy też byli przesiedleni - ze wschodu na zachód.

   Część korespondentów przypominała sytuację po pierwszej wojnie światowej, kiedy to Niemcy kwestionowały i podważały postanowienia traktatu Wersalskiego, jako krzywdzące i upokarzające naród niemiecki, co m.in. doprowadziło do powstania zbrodniczego systemu politycznego ich państwa i wybuchu II wojny światowej.

5. We wrześniu Biuro Listów i Skarg opracowało Informację o korespondencji w sprawie projektów zmian w ustawach: o podatku dochodowym od osób prawnych, o podatku dochodowym od osób fizycznych, a także od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, przekazaną komisjom: Polityki Społecznej i Rodziny, Edukacji, Nauki i Młodzieży, Gospodarki, Finansów Publicznych i Ustawodawczej.

6. W załączeniu do niniejszej informacji przedstawiamy porównawcze dane statystyczne o wpływie korespondencji do Sejmu i jego organów w sierpniu i wrześniu 2003 r.

Opracowała:
Grażyna Zakrzewska
gł. specjalista
w Biurze Listów i Skarg

Akceptował:
Zbigniew Dudkiewicz
dyrektor
Biura Listów i Skarg