Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Gospodarki - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 4204

w sprawie lokalizowania farm wiatrowych

   Szanowna Pani Marszałek! W nawiązaniu do pisma z dnia 30 kwietnia 2012 r., znak: SPS-023-4204/12, przedstawiam poniżej stanowisko dotyczące kwestii podniesionych w interpelacji posła Bogdana Rzońcy w sprawie zasad lokalizowania farm wiatrowych.

   Odpowiadając na kwestie poruszone w interpelacji należy przede wszystkim wyjaśnić, że minister gospodarki nie jest organem właściwym do ustalania rzeczywistego oddziaływania elektrowni wiatrowych na zdrowie ludzi i środowiska przyrodniczego, co jest sprawą kluczową przy ustalaniu zasad lokalizowania elektrowni wiatrowych czy też określenia minimalnej odległości elektrowni wiatrowych od zabudowań.

   Należy wyjaśnić, że minister gospodarki poprzez tworzone przepisy prawne zachęca potencjalnych inwestorów do podejmowania działań w zakresie rozwoju wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych. Podstawą powyższych działań jest zapewnienie inwestorom korzystnych warunków prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania ˝zielonej˝ energii.

   Jednocześnie informuję, że kontrowersje i zgłoszenia docierające do ministra gospodarki w sprawie oddziaływania turbin wiatrowych na zdrowie ludzi i środowisko przyrodnicze spowodowały, iż w ubiegłym miesiącu zostały skierowane do ministra środowiska oraz ministra transportu, budownictwa i gospodarki morskiej oficjalne wystąpienia z pytaniami dotyczącymi m.in. pojawiających się postulatów o ustanowienie minimalnych odległości elektrowni wiatrowych od zabudowań mieszkalnych i gospodarczych, jak również przedstawienia szczegółowych raportów naukowych wyjaśniających wszelkie wątpliwości w zakresie oddziaływania elektrowni wiatrowych na zdrowie ludzi i środowisko przyrodnicze.

   Należy stwierdzić, że otrzymaliśmy dotychczas stanowisko resoru środowiska. Zatem dopiero uzyskanie pełnych i szczegółowych wyjaśnień co do wyżej wymienionych kwestii umożliwi ministrowi gospodarki zajęcie w najbliższym czasie ostatecznego stanowiska.

   Analiza wyjaśnień przedstawionych przez ministra środowiska wskazuje, jak niezwykle trudne jest zrównoważone zapewnienie rozwoju energetyki wiatrowej, przy uwzględnieniu i zagwarantowaniu odpowiedniej ochrony mieszkańcom sąsiadującym z terenami przeznaczonymi pod budowę elektrowni wiatrowych oraz zapobieganiu degradacji obszarów cennych przyrodniczo, jak ostoje wchodzące np. w skład Europejskiej Sieci Ekologicznej Natura 2000.

   W ocenie resortu środowiska odpowiedzią na powyższą sytuację jest przygotowanie i wydanie przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska publikacji pod nazwą ˝Wytyczne w zakresie prognozowania oddziaływań na środowisko farm wiatrowych˝. Zawiera ona m.in. dane o badaniach dotyczących wpływu elektrowni wiatrowych na zdrowie ludzi oraz na środowisko. Przedstawia oddziaływanie energetyki wiatrowej na środowisko akustyczne. Mówi o wpływie infradźwięków, pola elektromagnetycznego itp. Zadaniem wytycznych jest także poprawienie jakości dokumentacji środowiskowej oraz wskazanie, jak należy prowadzić procedurę oceny oddziaływania na środowisko przy przedsięwzięciach z zakresu energetyki wiatrowej, na co trzeba zwrócić szczególną uwagę i jak można badać wpływ elektrowni wiatrowych na poszczególne komponenty środowiska oraz na osoby zamieszkujące w sąsiedztwie.

   Zgodnie z zapowiedzią ministra środowiska wspomniana publikacja zostanie niebawem uzupełniona o wytyczne dotyczące oddziaływania elektrowni wiatrowych na ptaki i nietoperze, gdyż są one najbardziej zagrożone działaniem farm wiatrowych. Ptaki i nietoperze mogą ulegać kolizjom z siłowniami wiatrowymi na skutek specyficznej biologii i ekologii ww. grup organizmów np. ze względu na wielkość rozmiarów ciała, mało zwrotny lot, specyfikę pola i kątów widzenia, wykorzystywanie wysokich budowli (np. wież wiatraka) jako miejsc godów itp. Szczególnie zagrożone są nietoperze, które mogą często ginąć w sąsiedztwie elektrowni wiatrowych wskutek szoku ciśnieniowego (barotraumy), polegającego na pękaniu pęcherzyków płucnych, dostając się w obszar obniżonego ciśnienia podczas przelotu za obracającą się łopatą wirnika. Farmy wiatrowe mogą powodować jednocześnie zajęcie siedlisk bytowania poszczególnych przedstawicieli fauny, jak również opuszczenie terenów znajdujących się w pobliżu czynnych turbin wiatrowych. Wiatraki mogą również stanowić przeszkodę na trasie przelotów ptaków i nietoperzy, zarówno w aspekcie lokalnym (między miejscami gniazdowania i żerowiskami), jak również podczas sezonowych migracji jesiennych i wiosennych, gdy poszczególne gatunki przemieszczają się pomiędzy obszarami zimowania i terenem, na którym odbywają rozród. Wszystko to według zapowiedzi resortu środowiska zostanie ujęte w projektowanych wytycznych, które wskażą zalecane metody, terminy, obszary i techniki wykonania badań awifauny i chiropterofauny oraz analizy, jakie należy wykonać, aby móc obiektywnie i szczegółowo określić oddziaływanie planowanych farm wiatrowych na ptaki i nietoperze.

   Rozważając kwestię minimalnej odległości elektrowni wiatrowych od zabudowań mieszkalnych, minister środowiska stwierdził, iż nie jest możliwe podanie takiej wartości, nawet w przypadku dysponowania informacją o wysokości turbiny. Uwarunkowane jest to faktem, iż określenie odległości od obiektów mieszkalnych, w jakiej można umiejscawiać farmy wiatrowe bez generowania negatywnych oddziaływań na ludzi, zależy przede wszystkim od indywidualnych parametrów technicznych planowanych turbin wiatrowych. Wielkość i natężenie wpływu elektrowni wiatrowych oparte są na wielu czynnikach. Rozpatrując przykładowo kwestie poziomu hałasu emitowanego przez siłownie wiatrowe, należy wziąć pod uwagę nie tylko parametry techniczne samej turbiny (jak chociażby jej wysokość), ale także ukształtowanie terenu, prędkość i kierunek wiatru czy rozchodzenie się fal dźwiękowych w powietrzu. Jednocześnie istotna jest kwestia samego modelu elektrowni, zastosowanego generatora o określonej mocy oraz innych szczegółowych technicznych uwarunkowań zastosowanych przy każdym projekcie. Wskutek bardzo dużej ilości zmiennych, które stanowią o ostatecznym natężeniu i wielkości rozchodzącego się hałasu oraz innych generowanych przez tego typu przedsięwzięcia oddziaływań, nie jest możliwe podanie bezwzględnej odległości od zabudowań mieszkalnych, w jakiej powinny być lokalizowane turbiny wiatrowe, aby nie powodować negatywnego wpływu na ludzi. W zależności od sytuacji mogą być to bowiem bardzo różniące się od siebie wartości, nawet biorąc pod uwagę taką samą wysokość turbiny wiatrowej.

   Przedstawiając powyższe informacje, wyrażam przekonanie, że stanowią one wyczerpującą odpowiedź na kwestie zawarte w przedmiotowej interpelacji.

   Z wyrazami szacunku

   Sekretarz stanu

   Mieczysław Kasprzak

   Warszawa, dnia 25 maja 2012 r.