Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra -

na zapytanie nr 1519

w sprawie łamiącego zasady pewności prawa i zaufania podatników do państwa sposobu interpretowania przepisów ustawy o podatku akcyzowym przez organy administracji celnej przy nabyciu wewnątrzwspólnotowym samochodów typu pick-up

   Szanowna Pani Marszałek! W związku z pismem, nr SPS-024-1519/12, z dnia 24 lipca 2012 r., przy którym zostało przekazane zapytanie pana posła Sławomira Kopycińskiego w sprawie opodatkowania samochodów typu pick-up, uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

   Zgodnie z art. 100 ust. 1 ww. ustawy o podatku akcyzowym z dnia 6 grudnia 2008 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 3, poz. 11, z późn. zm.), w przypadku samochodu osobowego przedmiotem opodatkowania akcyzą jest import, nabycie wewnątrzwspólnotowe oraz pierwsza sprzedaż na terytorium kraju samochodu osobowego niezarejestrowanego wcześniej na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym

   Natomiast o uznaniu danego pojazdu za samochód osobowy w rozumieniu ustawy o podatku akcyzowym decyduje jego klasyfikacja taryfowa do pozycji 8703 CN. Prawidłowej klasyfikacji dokonuje się zgodnie z ˝Ogólnymi regułami interpretacji Nomenklatury Scalonej˝ w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Komisji (UE) nr 1006/2011 z dnia 27 września 2011 r. zmieniającym załącznik do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2658/87 w sprawie nomenklatury taryfowej i statystycznej oraz w sprawie Wspólnej Taryfy Celnej (Dz. Urz. WE L Nr 282 z 28 października 2011 r.). W myśl reguły 1 ˝Ogólnych reguł interpretacji Nomenklatury Scalonej˝ klasyfikacji towarów należy dokonywać zgodnie z brzmieniem pozycji i uwag do sekcji i działów. Natomiast zgodnie z brzmieniem pozycji 8703 obejmuje ona ˝pojazdy silnikowe i pozostałe pojazdy mechaniczne przeznaczone zasadniczo do przewozu osób (inne niż te objęte pozycją 8702), włącznie z samochodami osobowo-towarowymi (kombi) oraz samochodami wyścigowymi˝.

   Z powyższego brzmienia pozycji 8703 wynika zatem, iż o klasyfikacji samochodu do tejże pozycji decyduje jego zasadnicze przeznaczenie do przewozu osób.

   Bez wyczerpującej oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego nie jest możliwe rozstrzygnięcie o zasadniczym przeznaczeniu pojazdu samochodowego, a co za tym idzie, jego prawidłowa klasyfikacja taryfowa (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GSK 1361/06).

   Zasadnicze przeznaczenie do przewozu osób bądź towarów ustalane jest przy tym na podstawie ogólnego wyglądu i ogółu cech samochodu (wyrok ETS z dnia 6 grudnia 2007 r. w sprawie C-486/06, Lex nr 337569).

   Nie chodzi przy tym o subiektywne przekonanie czy nawet sposób faktycznego użytkowania konkretnego pojazdu, które zwłaszcza w przypadku samochodów osobowo-towarowych może być podwójne, lecz o obiektywne cechy samochodu pozwalające na stwierdzenie jego zasadniczego przeznaczenia, a więc głównego, dominującego charakteru. Szczególnie istotne w tym względzie jest niewątpliwie przeznaczenie określonego pojazdu przez producenta, który tworzy konstrukcję danego pojazdu - zgodnie z odpowiednimi przepisami i normami w tym zakresie, odpowiadającą jego przeznaczeniu. Z kolei użytkownicy samochodów, decydując o sposobie korzystania z nich, mogą dokonywać określonych przeróbek wnętrza, dostosowując je w ten sposób do indywidualnych potrzeb użytkowych, co zasadniczo nie zmienia jednak konstrukcyjnego przeznaczenia tych samochodów.

   Powyższe wynika również z treści ˝Wyjaśnień do taryfy celnej - not wyjaśniających do Zharmonizowanego Systemu Oznaczania i Kodowania Towarów˝ stanowiących załącznik do obwieszczenia ministra finansów z dnia 1 czerwca 2006 r. w sprawie wyjaśnień do taryfy celnej (M.P. Nr 86, poz. 880), które zawierają określone cechy charakteryzujące pojazd, pomocne przy określaniu zasadniczego przeznaczenia samochodu.

   Należy mieć na uwadze, iż klasyfikacja pewnych pojazdów mechanicznych objętych pozycją CN 8703 jest wyznaczana przez pewne cechy, które wskazują, że te pojazdy są głównie przeznaczone do przewozu osób, nie do transportu towarów. Cechy te są szczególnie pomocne przy określaniu klasyfikacji pojazdów mechanicznych, których masa brutto wynosi 5 t, które posiadają pojedynczą zamkniętą przestrzeń wewnątrz dla kierowcy i zawierają inną przestrzeń dla pasażerów, którą można wykorzystać do transportu zarówno osób, jak i towarów. Do tej kategorii pojazdów mechanicznych włączone są pojazdy powszechnie znane jako wielozadaniowe, np. pojazdy typu VAN, SUV-y (Sports Utility Vehicles), niektóre pojazdy typu pick-up. Przejawem cech projektowych stosowanych do pojazdów objętych pozycją CN 8703 są następujące cechy:

   a) obecność stałych siedzeń z wyposażeniem bezpieczeństwa dla każdej osoby (np. pasy bezpieczeństwa lub punkty kotwiące oraz wyposażenie do zainstalowania pasów bezpieczeństwa) lub obecność stałych punktów kotwiących i wyposażenia do zainstalowania siedzeń i wyposażenia bezpieczeństwa w przestrzeni tylnej za przestrzenią dla kierowcy i przednich pasażerów; takie siedzenia mogą być zamocowane na stałe, składane, zdejmowane z punktów kotwiących lub składające się;

   b) obecność tylnych okien wzdłuż dwóch bocznych paneli;

   c) obecność przesuwnych, wahadłowych lub podnoszonych drzwi (jedne lub więcej) z oknami na bocznych panelach lub z tyłu;

   d) brak stałego panelu lub przegrody pomiędzy przestrzenią dla kierowcy i przednimi pasażerami a przestrzenią tylną, która może być używana do przewozu zarówno osób, jak i towarów;

   e) obecność cech komfortowych oraz wykończenia wnętrza i wyposażenia w całym wnętrzu pojazdu, które kojarzone są z przestrzenią pojazdu dla pasażerów (np. dywaniki, wentylacja, oświetlenie wnętrza, popielniczki).

   W pozycji 8703 określenie ˝samochody osobowo-towarowe˝ oznacza pojazdy przeznaczone do przewozu najwyżej 9 osób (wraz z kierowcą), których wnętrze może być używane bez zmiany konstrukcji do przewozu zarówno osób, jak i towarów.

   Istota sprawy sprowadza się więc do klasyfikacji przedmiotowego samochodu do odpowiedniego kodu Nomenklatury Scalonej, w tym w szczególności do istotnego z punktu widzenia kodu 8703 zasadniczego przeznaczenia samochodu - do przewozu osób. Ustalenie zasadniczego przeznaczenia samochodu powinno się odbywać w oparciu o całokształt okoliczności dotyczących przedmiotowego samochodu. Klasyfikacji pojazdów silnikowych dokonuje się indywidualnie w każdym przypadku, gdyż każdy pojazd może się różnić od innego zbudowanego na tym samym nadwoziu, co może skutkować odmienną klasyfikacja taryfową.

   Ponadto poniżej udzielam odpowiedzi na pytania zawarte w piśmie.

   Ad 1. Zgodnie z art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.) organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Wyjaśnić należy, iż organy celne, ustalając klasyfikację taryfową towaru, kierują się jedynie zgodnością z obowiązującym prawem, którego podstawy zostały przedstawione powyżej. Mając na względzie przytoczone na wstępie niniejszego pisma wyjaśnienia, pojazdy typu pick-up wyglądające pozornie tak samo mogą być klasyfikowane do różnych kodów taryfy celnej, natomiast tylko te spełniające wymagania pozycji 8703 taryfy celnej obciążone są podatkiem akcyzowym. Inne, określane również jako pojazdy typu pick-up lecz, których obiektywne cechy samochodu nadają im charakter samochodów do przewozu towarów, klasyfikowane są do kodu CN 8704 i nie podlegają akcyzie.

   Ad 2. Poinformować należy, iż co do zasady kwestie dotyczące przedawnień zobowiązań podatkowych są dla wszystkich rodzajów podatków identyczne. Zgodnie z art. 68 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, zobowiązanie podatkowe nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Zatem organ podatkowy ma 5 lat na sprawdzenie prawidłowości stosowania przez podatnika przepisów w zakresie podatku akcyzowego. Jeżeli we wskazanym okresie czasu organ stwierdzi brak złożenia przez podatnika deklaracji w zakresie samochodów osobowych klasyfikowanych do kodu CN 8703, ma prawo podjąć działania zmierzające do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego.

   Ad 3. Wskazać należy, iż organy celne nie kwestionują zapisów w przedłożonych przez stronę dokumentach, takich jak np. świadectwo homologacji, w których przedmiotowy samochód zostaje określony, np. jako samochód ciężarowy. Zważywszy jednak, że takie określenie rodzaju pojazdu na gruncie jego homologacji oraz rejestracji odbywa się na innych zasadach (w szczególności w oparciu o inne przepisy) aniżeli klasyfikacja towarowa, owe zapisy nie mogą automatycznie skutkować przyjęciem, że przedmiotowy samochód jest w myśl taryfy celnej samochodem ciężarowym lub osobowym. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach o sygn. akt III SA 1233/91 oraz V SA 3437/01 ˝...dla potrzeb klasyfikacji taryfowej wiążące są postanowienia dotyczące nomenklatury także wówczas, gdyby towary traktowane były odmiennie w innych przepisach, publikacjach i opiniach rzeczoznawców˝. Oznacza to, iż uzyskanie świadectwa homologacji, które określa rodzaj pojazdu jako ciężarowy, czy analogiczne zapisy w zagranicznych dowodach rejestracyjnych bądź nawet rejestracja w krajowym systemie komunikacyjnym jako ciężarowy nie przesądzają o kwalifikacji taryfowej pojazdu do kodu CN 8704 jako pojazdu ciężarowego.

   Ad 4. Wskazać należy, iż na podstawie danych otrzymanych z izb celnych w latach 2010-2011 prowadzono łącznie 7744 postępowania podatkowe w sprawach dotyczących zapłaty podatku akcyzowego od samochodów typu pick-up i innych mogących być definiowane jako ciężarowe lub pojazdy specjalne w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym - a będących samochodami osobowymi w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym. Ponadto w ww. okresie 319 spraw było przedmiotem postępowania sądów administracyjnych, z czego w 9 sprawach wydano orzeczenia niekorzystne dla administracji.

   Ad 5. Poinformować należy, iż organy podatkowe nie prowadzą statystyk prowadzonych spraw w zakresie wskazanym w interpelacji. Wskazać należy jednocześnie, iż organy podatkowe nie różnicują wydawanych rozstrzygnięć (decyzji, postanowień etc.) w oparciu o posiadanie bądź nie statusu producenta bądź autoryzowanego przedstawiciela.

   Ad 6. Z posiadanych informacji wynika, iż podatek akcyzowy od pojazdów typu pick-up jest opłacany przez zobowiązane do tego podmioty. Natomiast w stosunku do podmiotów, które nie składają deklaracji w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego, jego importem lub pierwszą sprzedażą na terytorium kraju, a co za tym idzie, nie płacą podatku akcyzowego, wszczynane są postępowania mające na celu wydanie decyzji ustalających zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym od ww. czynności.

   Ad 7. Zgodnie z komunikatem prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 24 stycznia 2005 r. w sprawie trybu udzielania informacji dotyczących standardów klasyfikacyjnych (Dz. Urz. GUS z 2005 r. Nr 1, poz. 11) zainteresowany podmiot sam klasyfikuje dany samochód do danego kodu CN i to jego obciążają ewentualne negatywne konsekwencje z tytułu błędnego zaklasyfikowania tego samochodu.

   Wyjaśnić należy, iż organy państwowe, w tym Urząd Statystyczny w Łodzi, są autonomiczne w swoim działaniu. W związku z powyższym brak jest możliwości ingerencji ministra finansów zarówno w zakresie wydawania bądź nie przedmiotowych opinii, jak i ich zawartości merytorycznej.

   Ad 8. i 9. Odnosząc się do wiążących informacji taryfowych, wskazać należy, iż organem właściwym w przedmiotowej kwestii jest dyrektor Izby Celnej w Warszawie, który jako jedyny w kraju zajmuje się wydawaniem tego typu decyzji. Dyrektor Izby Celnej w Warszawie, wydając WIT, jest niezależny w swoim działaniu i dokonuje ustaleń w oparciu o przedłożone przez podmiot materiały oraz w oparciu o obowiązującą taryfę celną i wyjaśnienia do taryfy celnej. Odnosząc się do kwestii prowadzonych postępowań podatkowych w stosunku do pojazdów posiadających ˝zbliżoną konstrukcję i cechy˝ do tych zaklasyfikowanych decyzją PL-WIT-2011-00894 do kodu CN 8704, pragnę ponownie podkreślić, iż pojazdy typu pick-up wyglądające pozornie tak samo mogą być klasyfikowane do różnych kodów taryfy celnej zależnie od ich zasadniczego przeznaczenia, natomiast tylko te spełniające wymagania pozycji 8703 taryfy celnej obciążone są podatkiem akcyzowym. Z uwagi na brak konkretnych informacji odnośnie do zaistniałego stanu faktycznego trudno odnieść się w sposób szczegółowy do zarzutu wydawania informacji taryfowych dla innych pojazdów typu pick-up klasyfikujących je do kodu CN 8703, a nie, tak jak we wskazanej w interpelacji decyzji WIT, do kodu CN 8704.

   Ad 10. Jak wspomniano powyżej, organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa, a wszelkie próby omijania prawa powodujące brak zapłaty akcyzy za samochody osobowe klasyfikowane do kodu CN 8703 (importowane lub nabywane wewnątrzwspólnotowo) są na bieżąco monitorowane i kontrolowane.

   Wskazać należy, iż w przypadku powzięcia informacji o nieprawidłowościach w tym zakresie, informacje takie są niezwłocznie przekazywane właściwym organom, które podejmują działania celem prawidłowego stosowania przepisów prawa.

   Ad 11. Wskazać należy, iż przepisy ustawy o podatku akcyzowym są na tyle jasne i nie budzą wątpliwości, iż brak jest konieczności udzielania wyjaśnień organom podatkowym odnośnie do opodatkowania samochodów typu pick-up.

   Wskazać należy jednocześnie, iż Ministerstwo Finansów odpowiadało jedynie na zapytania izb celnych odnośnie do stosowania przepisów ustawy o podatku akcyzowym w zakresie samochodów osobowych odnośnie do takich sytuacji jak ustalanie wysokości podstawy opodatkowania w przypadku importu samochodu, a następnie jego nabycia wewnątrzwspólnotowego, zakresu opodatkowania tym podatkiem oraz innych kwestii związanych z poborem podatku akcyzowego, lecz bez odnoszenia się do konkretnego rodzaju pojazdu.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Maciej Grabowski

   Warszawa, dnia 14 sierpnia 2012 r.