Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 14112

w sprawie wypłaty zawieszonych świadczeń emerytalnych

   Szanowna Pani Marszałek! W związku z przekazaną przez Panią Marszałek przy piśmie z dnia 19 lutego 2013 r., znak: SPS-023-14112/13, interpelacją posła Stanisława Szweda w sprawie wypłaty świadczeń emerytalnych w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 listopada 2012 r. pragnę uprzejmie przedstawić, co następuje.

   Istotnie, poczynając od 1 października 2011 r., reguła zawieszająca prawo do emerytury w przypadku kontynuowania zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy, zaczęła być stosowana do emerytur przyznanych przed 1 stycznia 2011 r. W związku z tym Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował osoby pobierające emerytury o zmianie stanu prawnego, w tym o konieczności rozwiązania stosunku pracy z dotychczasowym pracodawcą, aby nadal, tj. od 1 października 2011 r., mogły pobierać emeryturę. W wyniku wejścia w życie nowej regulacji zainteresowane osoby, którym przysługiwało prawo do emerytury, zobowiązane zostały do dokonania wyboru między rozwiązaniem stosunku pracy w celu pobierania emerytury albo kontynuowaniem zatrudnienia u dotychczasowego pracodawcy i zawieszeniem emerytury.

   Wyrokiem z dnia 13 listopada 2012 r., sygn. akt K2/12, Trybunał Konstytucyjny uznał art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych za niezgodny z art. 2 konstytucji w zakresie jego stosowania do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. Wyrok TK został ogłoszony w dniu 22 listopada 2012 r. Od tej daty Zakład Ubezpieczeń Społecznych podjął wypłatę zawieszonych emerytur.

   Zgodnie z art. 190 ust. 3 konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Ponieważ w tym przypadku Trybunał Konstytucyjny nie określił innego terminu utraty mocy obowiązującego aktu normatywnego, należy uznać, iż przepis, na podstawie którego zostało zawieszone prawo do emerytury, obowiązywał do dnia 22 listopada 2012 r.

   Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego jako z reguły kształtujące na nowo stan prawny w zakresie stwierdzonej niezgodności z konstytucją wywiera skutki prawne od dnia ogłoszenia w sposób określony w art. 190 ust. 2 konstytucji, a więc na przyszłość. Oznacza to, że orzeczenie TK zasadniczo nie ma mocy wstecznej, czyli nie odnosi się do kwestii obowiązywania tego przepisu w okresie od dnia wejścia w życie do dnia ogłoszenia wyroku TK. Pogląd ten został potwierdzony przez Rządowe Centrum Legislacji w opinii z dnia 27 lutego 2013 r.

   W konsekwencji ewentualne roszczenia o wypłatę za okres wsteczny emerytur zawieszonych na podstawie przepisów uznanych przez Trybunał Konstytucyjny za niekonstytucyjne mogą być dochodzone w oparciu o przepisy art. 145a K.p.a. oraz art. 401? K.p.c. Ponadto zgodnie z treścią art. 417? §1 K.c., w którym uregulowana została kwestia odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez wydanie aktu normatywnego niezgodnego z konstytucją, zainteresowani mają prawo wystąpić na drogę sądową z roszczeniem przeciwko Skarbowi Państwa. W toku postępowania przed sądem istotne będzie stwierdzenie powstania szkody oraz istnienie adekwatnego związku przyczynowego między wydaniem aktu normatywnego a powstaniem szkody.

   Zasady ustalania ewentualnych odsetek od należności z tytułu zawieszonych świadczeń emerytalnych nie zostały odrębnie uregulowane w ustawie o emeryturach i rentach z FUS. Kwestię tę regulują przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Przypisywanie zawieszonym świadczeniom emerytalnym cech opóźnionego świadczenia bez uprzedniego wzruszenia ostatecznych rozstrzygnięć dotyczących zawieszenia prawa do emerytury jest wątpliwe. Dlatego też kwestia ewentualnych odsetek od należności z tytułu zawieszonych świadczeń emerytalnych i okresu, za który przysługują, powinna być rozstrzygana przez sąd.

   Niezależnie od powyższego pragnę poinformować Panią Marszałek, iż podjąłem działania w celu uzupełnienia wykazu prac legislacyjnych prezesa Rady Ministrów o projekt ustawy regulujący kwestię wypłat za okres wsteczny emerytur zawieszonych na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Marek Bucior

   Warszawa, dnia 13 marca 2013 r.